Kontynuujemy serię poświęconą podstawom przetwarzania danych osobowych uregulowanym w art. 6 RODO. Kolejna wskazana tam przesłanka legalizująca przetwarzanie jest oparta na ochronie żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą lub innej osoby fizycznej.
OCHRONA ŻYWOTNYCH INTERESÓW JAKO PODSTAWA PRZETWARZANIA DANYCH
Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. d RODO przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, jeżeli „jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej”. Przesłanka ta ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia, gdy przetwarzanie danych jest konieczne do udzielenia pomocy lub zapobieżenia poważnym skutkom dla człowieka.
Warunkiem zastosowania tej podstawy jest nie tylko istnienie realnego zagrożenia dla żywotnych interesów, ale również brak możliwości osiągnięcia tego celu w inny sposób. Oznacza to, że administrator powinien ocenić, czy przetwarzanie danych nie może zostać oparte na innej przesłance wskazanej w art. 6 ust. 1 RODO.
CHARAKTER ŻYWOTNYCH INTERESÓW
RODO nie zawiera definicji pojęcia „żywotne interesy”. Przyjmuje się jednak, że należy je rozumieć jako najważniejsze dobra osoby fizycznej, których naruszenie mogłoby prowadzić do poważnego uszczerbku dla jej życia, zdrowia lub integralności fizycznej. Pojęcie to powinno być interpretowane wąsko, ponieważ przesłanka z art. 6 ust. 1 lit. d RODO ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie wyłącznie w szczególnych okolicznościach.
Motyw (46) preambuły RODO wskazuje, że przetwarzanie danych na tej podstawie może mieć miejsce m.in. wtedy, gdy jest niezbędne do celów humanitarnych, w tym monitorowania epidemii i ich rozprzestrzeniania się, a także w sytuacjach związanych z klęskami żywiołowymi lub katastrofami spowodowanymi przez człowieka. We wszystkich tych przypadkach wspólnym elementem jest konieczność ochrony życia lub zdrowia osób fizycznych oraz brak możliwości osiągnięcia tego celu w inny sposób.
PRZYKŁADY ZASTOSOWANIA
Przesłanka z art. 6 ust. 1 lit. d RODO znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach nagłych, gdy konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań w celu ochrony życia lub zdrowia osoby fizycznej. Klasycznym przykładem jest udostępnienie danych personelowi medycznemu w celu udzielenia pomocy osobie nieprzytomnej lub niezdolnej do wyrażenia zgody.
Podstawa ta może znaleźć zastosowanie również podczas akcji ratunkowych, klęsk żywiołowych, katastrof czy innych sytuacji kryzysowych, jeżeli przetwarzanie danych jest niezbędne dla ochrony życia lub zdrowia ludzi.
Należy jednak pamiętać, że nie każda sytuacja mająca istotne znaczenie dla osoby, której dane dotyczą, uzasadnia zastosowanie art. 6 ust. 1 lit. d RODO. Każdorazowo to administrator powinien ocenić, czy rzeczywiście dochodzi do zagrożenia żywotnych interesów oraz czy przetwarzanie danych nie może zostać oparte na innej podstawie określonej w art. 6 ust. 1 RODO.
W doktrynie podkreśla się, że przesłanka ta powinna być stosowana przede wszystkim w sytuacjach, w których można racjonalnie przyjąć, że osoba, której dane dotyczą, wyraziłaby zgodę na przetwarzanie swoich danych, gdyby tylko miała taką możliwość. Wskazuje się również na odmienny przykład zastosowania tej przesłanki, jakim jest upublicznienie informacji o osobie poszukiwanej, która stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia innych osób. W takich przypadkach ochrona żywotnych interesów innych osób może uzasadniać przetwarzanie danych osobowych pomimo przewidywanego braku zgody osoby, której dane dotyczą.
W praktyce oznacza to, że administrator powinien sięgać po tę podstawę wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, gdy istnieje realne i bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka, a przetwarzanie danych stanowi niezbędny element działań zmierzających do jego ochrony.
PODSUMOWANIE
Przesłanka ochrony żywotnych interesów ma charakter szczególny i w praktyce znajduje zastosowanie stosunkowo rzadko. Jej celem jest umożliwienie zgodnego z prawem przetwarzania danych w sytuacjach, w których jest to konieczne dla ochrony podstawowych dóbr osoby fizycznej, przede wszystkim życia i zdrowia.
Z uwagi na wyjątkowy charakter tej przesłanki administrator powinien każdorazowo ocenić okoliczności konkretnej sprawy oraz odpowiednio udokumentować przyczyny, dla których zdecydował się oprzeć przetwarzanie na art. 6 ust. 1 lit. d RODO.
Pogłębiona analiza tematu znajduje się w tym artykule.