Poczta elektroniczna oraz komunikatory w mediach społecznościowych są obecnie głównymi narzędziami komunikacji, zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Ich przejęcie przez cyberprzestępców może prowadzić nie tylko do utraty dostępu do zgromadzonych informacji, ale również do wykorzystania konta w celu prowadzenia kolejnych oszustw i cyberataków.
Szczególnie niebezpieczne może być przejęcie służbowego konta pocztowego, które często zawiera informacje dotyczące działalności organizacji, dane osobowe pracowników, klientów lub kontrahentów, a także korespondencję dotyczącą realizowanych zadań. Uzyskanie dostępu do takiego konta może stanowić zagrożenie nie tylko dla jego właściciela, ale również dla całej organizacji oraz osób, których dane są przez nią przetwarzane.
JAK DOCHODZI DO PRZEJĘCIA KONTA
Cyberprzestępcy wykorzystują różne metody w celu uzyskania nieuprawnionego dostępu do kont poczty elektronicznej lub w mediach społecznościowych. Jedną z nich jest wyłudzanie danych logowania poprzez podszywanie się pod zaufane osoby, firmy lub instytucje. Oszuści mogą nakłaniać użytkowników do ujawnienia loginów i haseł, np. pod pretekstem konieczności weryfikacji tożsamości, aktualizacji danych lub zabezpieczenia konta. O tego rodzaju zagrożeniach więcej informacji można znaleźć w Komunikacie IOD-y.
Do przejęcia konta może dojść również w wyniku wykorzystania haseł ujawnionych po wcześniejszych wyciekach danych lub zainfekowania urządzenia złośliwym oprogramowaniem wykradającym dane do logowania. Dlatego nierozsądne jest stosowanie tego samego hasła w różnych serwisach, ponieważ jego pozyskanie umożliwia przestępcom dostęp do wszystkich kont zabezpieczonych tylko tym hasłem.
W JAKI SPOSÓB CYBERPRZESTĘPCY WYKORZYSTUJĄ PRZEJĘTE KONTA
Przejęcie konta nie zawsze oznacza, że cyberprzestępca jest zainteresowany wyłącznie informacjami należącymi do jego właściciela. W wielu przypadkach głównym celem jest wykorzystanie konta do prowadzenia dalszych działań przestępczych.
Jednym z przykładów jest rozsyłanie fałszywych wiadomości. Przestępca, posiadając dostęp do skrzynki pocztowej, może wysyłać wiadomości zawierające złośliwe załączniki lub linki prowadzące do niebezpiecznych stron internetowych. Odbiorcy, widząc znajomy adres e-mail, mogą uznać wiadomość za wiarygodną i postąpić zgodnie z zawartymi w niej instrukcjami, narażając się tym samym na utratę danych, pieniędzy lub przejęcie własnego konta.
Podobny mechanizm wykorzystywany jest w mediach społecznościowych. Cyberprzestępcy mogą kontaktować się ze znajomymi właściciela przejętego konta, przesyłając im fałszywe linki, prośby o podanie danych lub wiadomości zachęcające do wykonania określonych działań, np. pobrania i zainstalowania aplikacji zawierającej złośliwe oprogramowanie.
Przejęte konta mogą być również wykorzystywane do wyłudzania pieniędzy. Przestępcy podszywają się pod ich właścicieli i proszą znajomych (z listy kontaktów) o pilną pomoc finansową, np. poprzez przekazanie kodu BLIK (więcej informacji na ten temat można znaleźć w Komunikacie IOD-y).
Wykorzystanie przejętego konta do działań przestępczych może mieć również negatywne konsekwencje dla jego właściciela. Oszukane osoby mogą kierować do niego roszczenia np. zwrotu pieniędzy, nie wiedząc, że wiadomości wysyłał cyberprzestępca. Organy ścigania również podejmą trop od tego przejętego konta i trzeba się będzie wytłumaczyć, jak doszło do jego wykorzystania.
ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z PRZEJĘCIEM KONTA SŁUŻBOWEGO
W przypadku kont służbowych szczególnym zagrożeniem jest możliwość wykorzystania ich do oszustw związanych z płatnościami, np. poprzez przesyłanie kontrahentom fałszywych informacji o zmianie numeru rachunku bankowego do zapłaty za fakturę. Cyberprzestępcy mogą także wykorzystać dostęp do służbowej poczty elektronicznej do resetowania haseł i uzyskiwania dostępu do innych systemów oraz usług wykorzystywanych w organizacji. W przypadku przejęcia konta menedżera wysokiego szczebla oszuści mogą wywierać presję na jego podwładnych w celu wymuszenia określonych działań, np. przekazania poufnych informacji lub dokonywania płatności.
Warto pamiętać, że cyberprzestępca nie zawsze blokuje dostęp do przejętego konta. Może korzystać z niego równolegle z pracownikiem, obserwować prowadzoną korespondencję, przeglądać załączniki, a nawet ustawić automatyczne przekierowanie otrzymywanych wiadomości na zewnętrzny adres email. Korespondencja przekazywana automatycznie na podstawie reguły skonfigurowanej w ustawieniach poczty zazwyczaj nie pojawia się w folderze „Wysłane”. W rezultacie nieuprawniony dostęp może przez dłuższy czas pozostać niezauważony.
JAK CHRONIĆ SWOJE KONTO
Aby ograniczyć ryzyko przejęcia konta, należy przede wszystkim stosować silne i unikalne hasła oraz włączyć uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA), które stanowi dodatkowe zabezpieczenie przed nieuprawnionym dostępem. Ważne jest również zachowanie ostrożności podczas otwierania linków i załączników otrzymywanych w wiadomościach, a także weryfikowanie nietypowych próśb o przekazanie pieniędzy, danych osobowych lub dokumentów, nawet jeśli pochodzą od znanych nam nadawców. Warto także zwracać uwagę na powiadomienia o nietypowych logowaniach oraz regularnie sprawdzać aktywność na koncie.
Jak widać na powyższych przykładach przejęcie konta może stanowić zagrożenie nie tylko dla jego właściciela, ale również dla innych osób, a w przypadku kont służbowych – dla całej organizacji. Dlatego ważne jest właściwe zabezpieczanie swoich kont oraz zachowanie czujności podczas korzystania z nich, nawet jeśli uznamy, że nie są one dla nas wartościowe. Przejęte konto użytkownika wykorzystane do popełnienia przestępstwa może sprowadzić na niego poważne kłopoty.